NHỮNG PHÁT MINH KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ CỦA NGƯỜI SÉC ĐÃ CÓ ẢNH HƯỞNG VÀ TÁC ĐỘNG MẠNH MẼ ĐẾN CUỘC SỐNG NHÂN LOẠI

NHỮNG PHÁT MINH KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ CỦA NGƯỜI SÉC ĐÃ CÓ ẢNH HƯỞNG VÀ TÁC ĐỘNG MẠNH MẼ ĐẾN CUỘC SỐNG NHÂN LOẠI

1. Robot: Karel/ Josef čapek

Thc s anh em nhà Capek đã không phát minh ra robot. Nhưng h đã được vinh danh vt thut ng Robot, mà ngày nay được s dng thường xuyên vi hu hết các ngôn ng trên thế gii để ch mt sn phm cơ khí thông minh đã thay thế sc lao động ca con người trong nhiu công vic khác nhau.

T robot xut hin ln đầu tiên trong v kch ca Karel Capek có tên là Rossum s Universal Robot (R.U.R). R.U.R có th đã không đóng góp trc tiếp vào s phát trin ca robot, nhưng nó đã giúp to nên và duy trì xu hướng tiến b không ngng ca ngành cơ khí thông minh.

2. Cc ph (Extreme Spectrum) Jaroslav Heyrovský Đây có th là mt t mà không phi ai cũng hiu được. Tht vy, định nghĩa ca t đin Oxford cho cc ph là s phân tích bng cách đo lường đin áp tc thi bng phương pháp đin phân gia các đin cc thy ngân. K thut này do nhà hoá hc người Czech, Jaroslav Heyrovsky, đưa ra vào năm 1922 đến nay đã có vô s ng dng hu ích trong phân tích khoa hc.

K thut polarographic có th được s dng trong phân tích để xác định s hin din ca vitamin, alkaloid, kích thích t, và cht to màu trong các cht khác nhau. Do đó, nó đóng mt vai trò quan trng trong ngành công nghip chế biến thc phm, báo cáo độc tính, phân tích các loi thuc và dược phm, trong vic phát hin s hin din ca thuc dit c và thuc tr sâu còn li trong thc phm và các cht khác.

Vic nghiên cu này đã đem li cho Heyrovsky gii Nobel hoá hc năm 1959 và Heyrovsky tr thành mt trong hai nhà khoa hc Séc nhn được gii thưởng danh giá này.

3. Đèn h quang - František Křižík

Là mt trong nhng cha đẻ ca ngành công nghip k thut đin, František Křižík có mt s ci tiến k thut quan trng mang tên ông.

Nhng thành tu tiên phong trong các thiết b tín hiu đường st, để xây dng đường xe đin và nhà máy đin. František Křižík cũng là người chu trách nhim cho vic xây dng công viên nhc nước Výstaviště, mà đến nay vn mang tên ông và là mt đim đến ni tiếng Praha.

Có l thành tích đáng chú ý nht ca ông là ci tiến đèn h quang đin, mà sau này được s dng trên toàn thế gii để chiếu sáng nhng nơi công cng.

Křižík đầu tiên thiết kế h thng đin chiếu sáng cho doanh nhân người Áo Ludwig Piette mt nhà máy giy ti Plzeň trong năm 1880. Sau đó ông đã trình bày tác phm "đèn Pilsen" ca mình ti trin lãm đin Paris, mt năm sau đó và đã được trao huy chương vàng v nhng n lc ca mình. Sau Paris, sáng chế ca ông đã được bán ra nước ngoài và ánh sáng ca ông đã sm được đưa vào s dng nhiu nước

Ông tiếp tc n lc thúc đẩy ý tưởng chiếu sáng đin trong các vùng lãnh th ca Séc. Năm 1887 ông đã thng thu thiết lp h thng chiếu sáng đường ph trong các th trn ca Písek và Jindřichův Hradec vi đèn h quang khác bit sáng to ca mình .

Ông là người gii thiu đèn đường dùng đèn h quang, mc dù không lâu sau đó đã được thay thế bng các công ngh hiu qu hơn, nhng đổi mi ca Křižík đã giúp làm cho đin chiếu sáng đường ph có hiu qu hơn, qua đó góp phn phát trin anh hưởng ca nó trên toàn thế gii vào đầu thế k 20.

4. Du vân tay J.E. Purkyně 

S đóng góp ca bác sĩ và nhà khoa hc Jan Evanglista Purkyně thế k 19 cho y hc gn như không th định lượng.

Trong nhiu cách, ông là mt trong nhng cha đẻ ca sinh hc tế bào. K thut phòng thí nghim tiên phong ca ông, trong đó có nhiu tiến b vi vic s dng kính hin vi phc hp, dn đến mt s khám phá ln v hot động ca cơ th con người.

Nghiên cu ca ông v "si Purkinje" trong tim vi chc năng truyn xung động thn kinh, là mt trong nhng bước tiến ln trong lĩnh vc tim mch. Ông cũng phát hin "tế bào Purkinje" trong tiu não, đóng vai trò quan trng trong vic phi hp vn động ca cơ th.

Trên mt mc độ tng quát hơn, Purkyně cũng giúp phát trin mt ý tưởng đột phá, "lý thuyết ca các tế bào", được xem như cu trúc cơ bn trong cơ th con người.

Bên cnh nhiu đóng góp cho lĩnh vc tế bào sinh hc, Purkyně đã to ra mt bước ngot ln trong ngành ti phm hc vi khám phá ca ông v du vân tay, rng tt c các du vân tay ca con người là duy nht và vì vy, nó có th được s dng như mt hình thc nhn dng.

Ngoài vic xây dng mt zoetrope nguyên thy, tìm kiếm ca Purkyně v chuyn động ca mt và làm thế nào th giác con người hot động cũng báo trước s ra đời ca đin nh.

5. Sét dn - Václav Prokop Diviš

Mc dù Benjamin Franklin được biết đến là người phát minh ra ct thu lôi, nhưng dng c cu sinh này đã được mt linh mc người Séc hình thành mt cách độc lp mà ít người biết đến.

Václav Prokop Diviš, mt nhà khoa hc và hc gi, đã xây dng mt s thiết b k thut thu và đường ng dn nước trước khi ông quan tâm đến đin.

Vào năm 1754, ông đã xây dng mt c máy thi tiết đặc bit nhm khai thác lượng không khí trong thành ph Přímětice, gn Znojmo, Moravia.

Mc dù Diviš mun rng phát minh ca mình s ngăn chn tia chp và sm sét, nim tin ca ông v mt thiết b có th hút đin t khí quyn đã thành hin thc khi phát minh ca ông là mt trong nhng dây dn sét sm nht trong lch s.

Khác vi Franklin, Diviš chưa bao gi được nhìn nhn mt cách xng đáng do phát minh ca mình mà thm chí còn b dân làng đổ li vì cơn hn hán nghiêm trng khu vc xung quanh.

Ngu nhiên, Diviš cũng được cho là đã thiết kế mt trong nhng nhc c đin đầu tiên. các Denis dor, có th bt chước các âm thanh ca các loi nhc c khác nhau (không ging như các nhc c đin t ngày nay).

6. Đường viên - Jakub Kryštof Rad

Nếu du khách đến ngôi làng Dačice ca Bohemian có th hơi lúng túng mt tí khi thy mt bc tượng hình mt cc đường viên.

Lý do là vì đây là viên đường đầu tiên được làm t th trn này.

Người đứng sau th tm thường này là Jakub Kryštof Rad, mt giám đốc ca nhà máy sn xut đường trong nhng năm 1840.

Ông đã ly cm hng để sn xut viên đường đầu tiên t v ca mình, Juliana. Khi cô và nhân viên bếp ca mình hay b chn thương khi c ct nhng cc đường ln, Rad đã ny ra ý định sn xut và đóng gói nhng viên đường mà có th d dàng s dng hơn.

Phát minh ca ông được mi người đón nhn mt cách nng nhit. Không lâu sau đó, các quc gia như Ph, Saxony và Anh đã sm mua giy phép để sn xut nhng viên đường tin dng này.

Không ngc nhiên khi vi đường viên, Rad được hoan nghênh t Thy sĩ cho đến đế quc Áo- Hung, đôi khi vn có nhng tranh cãi rng đường viên có tht là phát minh ca người Czech không.

Điu không th tranh cãi là , đường viên ln đầu tiên xut hin Dacice, và đài tưởng nim viên đường này là mt s tht.

7. Chân vt tàu thy - Josef Ludvík František Ressel: Mc dù là mt quc gia không giáp bin, Cng hoà Séc li có mt trong nhng phát minh quan trng nht trong ngành du lch bin - cánh qut chân vt.

Thiết b này được phát minh bi mt người Séc làm ngh gác rng, Josef Ressel, người rt quan tâm đến toán hc, cơ khí hc và v.

Công vic khai thác g cho mc đích đóng tàu ca mt cán b lâm nghip đã cho Ressel cm hng để ci thin động cơ đẩy hàng hi.

Mc dù nhng người khác như Archimedes và Leonardo da Vinci đã cân nhc kh năng s dng chân vt vít cho động cơ đẩy, Ressel mi tht s là người đầu tiên đưa ra ý tưởng dùng mt cánh qut dưới nước để di chuyn tàu thuyn v phía trước. Năm 1826 ông đã đăng ký phát minh mt loi chân vt không bao gi kết thúc, có th s dng để lái tàu trên bin và trên sông, mà sau đó hàng thp niên các nhà thiết kế Francis Pettit Smith và John Ericsson đã khiếu ni để dành quyn phát minh.

8. Các nhóm máu – Jan Janský 

Mc dù nhà sinh vt hc người M, Karl Landsteiner là người đot gii Nobel cho vic xác định các nhóm máu khác nhau, mt s ý kiến cho rng phát hin này cũng có th được trao cho nhà khoa hc người Séc, Jan Janský.

Là mt bác sĩ tâm thn và thn kinh hc, Janský đã điu tra kh năng ca mt mi tương quan gia các bnh v máu và bnh tâm thn.

Mc dù nghiên cu ca ông không cho thy s tương quan này tn ti, mt phn ca nghiên cu này cho thy máu ca con người có th được phân thành bn nhóm khác nhau.

Phát hin này vào năm 1907 đã giúp m đường cho các h thng nhóm máu ABO mà vn được s dng rng rãi ngày nay.

Vì nhng hn chế truyn thông vào thi đim đó, phát hin ca Janský đã không được quan tâm chú ý trong vòng nhiu năm.

Tuy nhiên, vào năm 1921, nhng đóng góp ca Janský đã được mt u ban y tế ca M ghi nhn và đồng ý rng máu ca con người được chia ra làm bn nhóm ch không như ba nhóm mà Landsteiner đã tha nhn như trước.

Janský cũng được vinh danh vì đã giúp cho s phát trin cách s dng vic truyn máu và hiến máu, mà vn có vai trò sng còn trong y hc ngày nay.

9. Stanislav Brebera – Thuốc nổ Semtex

Vi vai trò lch s như là mt trong các quc gia ni tiếng trong vic sn xut và xut khu vũ khí, tht là không ngc nhiên khi vũ khí ca Cng hoà Séc đã đóng mt vai trò quan trng trong nhiu cuc xung đột toàn cu.

Có l đây là sn phm ni tiếng nht, hay nói đúng hơn, tai tiếng nht, ca ngành công nghip vũ khí ca nước này, cht n do Semtex.

Được phát trin bi nhà hóa hc người Séc, Stanislav Brebera, vào cui nhng năm 1950, cht n Semtex bt đầu được sn xut hàng lot vào gia năm 1960 để cung cp cho chính ph Bc Vit trong chiến tranh Vit Nam. (Ngun gc tên ca nó t làng Semtín gn Pardubice, là quê hương ca nhà máy Explosia, nơi nó được sn xut).

10. Kính áp tròng mm - Otto Wichterle

Otto Wichterle có l là người vin vông nht trong s các nhà phát minh ca Cng hoà Séc. Câu chuyn v cách ông s dng b "Dynamo" phát đin cho đèn t chiếc xe đạp ca con trai mình để phát trin thành mt quy trình sn xut kính áp tròng mm đầu tiên trên thế gii có th được coi là huyn thoi.

Wichterle đã b buc phi phát trin các kính áp tròng nhà vào năm 1961, vì B Y tế Tip Khc đã rút tài tr cho nghiên cu ca ông cho mt loi nha đặc bit có tên là "hydrogel" mà đã tr thành loi nguyên liu cơ bn để chế to ra loi kính áp tròng tin dng và h tr đắc lc cho th lc mà hin nay đang được s dng bi hơn 100 triu người trên toàn thế gii.

Tht ngc nhiên khi Wichterle ch nhn được mt vài trăm đô la t phát minh ca mình, bi ngày y, chính ph xã hi ch nghĩa Tip Khc đã bán bng sáng chế ca ông cho mt công ty M để h bt đầu sn xut hàng loi kính này.

Đây không phi là ln đầu tiên hoc cui cùng mà Wichterle b đối x nng n bi mt chính ph Tip Khc độc tài. Trong khi ông phát minh ra kính áp tròng ca mình, không ít ln đã b gián đon vì nhng cuc thanh trng ca c hai chế độ phát xít và cng sn.

Ông đã b mt công vic giám đốc nghiên cu mt ln na vào năm 1969 vì s chng đối chính sách cng rn đối vi bình thường hóa ca chính quyn xã hi ch nghĩa , vn được thc thi sau khi Liên xô xâm chiếm Tip khc, mc dù vào thi đim đó ông là mt trong nhng nhà hóa hc đứng đầu ca đất nước vi hàng trăm bng sáng chế và hàng tá công trình quan trng mang tên ông.

May mn cho ông, cui cùng thì Wichterle cũng được ghi nhn chút ít cho nhng đóng góp ca ông bng vic tui 76 ông được c làm ch tch Vin Khoa hc Séc ngay sau cuc cách mng nhung năm 1989.

11. Bia Pilsner Urquell

Nhc đến các phát minh vĩ đại trên không th không nhc đến lch s ra đời ca bia  Pilsner Urquell – dòng bia tuyt ho ni tiếng Thế Gii.

Năm 1842, vi kh năng nhìn xa trông rng, v thiên tài, chuyên gia nu bia - Josef Groll  đã m ra mt k nguyên mi trong lch s nu bia Thế Gii. Josef Groll đã làm mt cuc cách mng, làm ngược li nhng gì mi người đã làm trước đây: cho lên men dưới đáy thùng, cùng vi nguyên liu tt nht: lúa mch đặc bit vùng Bohemia hoa Hublông vùng Saaz và nguyên liu không th thiếu được là ngun nước ngt vô cùng tinh khiết nm sâu hơn 300 mét dưới các tng đá Sa thch.

Ngày 4 tháng 10 năm 1842, ti khu ch St martin Plzen, Josef Groll đã cho ra mt sn phm mi ca minh: đó là mt loi bia màu vàng óng mà mi người chưa tng thy trước đây bia PILSNER URQUELL .

Trong gn 2 thế k qua, bia Pilsner Urquell ch được sn xut ti nhà máy duy nht thành ph Pilsen Cng Hòa Séc qua nhiu thế h chuyên gia nu bia hàng đầu bn b làm vic để đảm bo rng Pilsner Urquell luôn cung cp cùng mt hương v và cht lượng như nó đã tng có t năm 1842.

Tt c được sưu tm & lược dch bi Hoa Viên Pilsner Original.

Chia sẻ